آموزش ابتدایی شهرستان نجف آباد

باسمه تعالی

«سال همت مضاعف ، کار مضاعف بر همگان مبارک باد »

باتوجه به جلسه ی معاونان محترم آموزشی مدارس ابتدائی شهرستان نجف آباد در اسفند ماه88 وطی سخنرانی که مدیریت محترم آقای یزدان پناهی داشتند و ایشان در ضمن صحبت های خود چند سؤالی را نیز در این جمع مطرح فرمودند که اینجانب با توجه به وظیفه ای که داشتم خود را ملزم دانستم که با دقت لازم و فرصت کافی به این سؤالات پاسخ دهم ، باشد که پاسخ های بنده حدّاقل رضایت شما عزیزان گرامی را فراهم کرده باشد. %

لازم به توضیح است که هر کس  به تنهایی قادر به تشخیص موفّقیّت های خودش نیست و این اصل مهم بیشتر توسط ارزشیابی کننده قابل تشخیص می باشد . %

از عوامل موفّقیّت بنده در کارم اول توکل به خداوند بزرگ  و کمک خواستن و یاری طلبیدن از او برای انجام کاربهتر.

·          علاقه داشتن به کار و اصل مهم تر پشتکار داشتن در هر کاری که این خودش به تنهایی قابل اهمیّت می باشد.

·          استفاده بهینه از متدها و شیوه های جدید تدریس (استفاده فعال از فراگیران در امر تدریس و خارج شدن از تدریس سنّتی به جهت درگیر نمودن فراگیران در امر تدریس ).

·          پژوهش و تحقیق پیرامون موضوعات مختلف درسی .

·          مشورت و استفاده از تجربیات خوب و مفید دیگران و داشتن همفکری و تعامل با همکاران.

·          داشتن ارتباط بیشتر با تک تک دانش آموزان و ایجاد ارتباط با آنان چه از نظر جسمی و چه از نظر روحی.(یعنی باید مانند بچه ها رفتار کرد تا بتوان درک بهتری از آنان داشت).

·          یکی از عوامل بسیار مهم در موفقیت هر کسی در کار و حرفه اش استفاده کردن از ابزاری به نام تشویق است چرا که همه ی  انسان ها در سایه ی تشویق ، بهتر و بیشتر فعالیّت می کنند.

·          از دیگر عوامل موفّقیّت در کار، رخنه به درون افراد جهت جلب اعتماد ، رازداری ، جدّیت، نظم و انظباط کاری، اعتماد به نفس ، برنامه ریزی ، اولویت بندی  و جلب و نظر و مساعدت و همکاری اولیاء محترم می باشد.

·          درگیر نمودن فراگیران با موضوعات آموزشی  جهت استفاده از مطالب و مندرجات علمی و اینترنتی .

·          تأکید بر مهارت فکر کردن .

·          تأکید بر انجام فعالیت به صورت گروهی جهت هم فکری با سایر فراگیران و استفاده از آموزه های علمی آنان .

·          استفاده از وسایل  کمک آموزشی جهت تقویت بنیه آموزشی ( البته به صورت بهینه )

·          آگاهی دادن والدین از روش ها و انتظارات خود در طول سال تحصیلی از طریق جلسات .

·          داشتن جاذبه و دافعه در کلاس

·          ارزش قائل شدن نسبت به خانوده ی فراگیران و همدردی با دانش آموزان دارای مشکل درسی و ... .

·          داشتن امید و دوری کردن از ناامیدی و یا دچار یأس شدن در کار .

·          شرکت در جلسات ضمن خدمت .

·          همکاری کردن با کلیه ی مسئولان مدرسه و آموزش ابتدائی .

·          ادامه تحصیل دادن در رشته ای که هم اکنون مشغول فعالیت در آن هستیم (به شرطی که امکانات ادامه ی تحصیل توسط مقامات بالاتر وزارت آموزش و پرورش فراهم شود.)%

مدرسه ی مطلوب مدرسه ای است با تعداد دانش آموزان کمتر از 20 نفر در هر کلاس که معلم را قادر به شناخت کامل فراگیران و همراهی و کمک به دانش آموزان ضعیف تر نموده باشد.

مدرسه ی مطلوب دارای مسئولین مبتکر و خلّاق بوده و با طرح های بسیار برای ایجاد انگیزه در دانش آموزان جهت مطالعه کتابهای غیر درسی به خصوص مجلات رشد . زیرا همه ی مسئولین همه بر این باورند که مطالعه سریع ترین و مطمئن ترین و سودمندترین ابزار دست یابی به آگاهی های اجتماعی است. اگر ترویج کتاب خوانی با روش های تربیتی انجام گیرد و عادت ها و مهارت های مطالعه در کودکان ایجاد شود دیگر از فقر درک شعور دانش آموزانمان ناله نخواهیم کرد. دیگر مسئولین مدرسه از دست دانش آموزان با مشکلات اخلاقی و رفتاری زجر نخواهند کشید، زیرا مطالعه در طرز تفکر و رفتار و برخورد فرزندان ما تأثیر بسیار داشته البته کتاب های مفید و آموزشی.

در مدرسه ی مطلوب همه از شیوه های نو برای یاددادن مفاهیم به فرایگران استفاده می کنند و مسئولین بالاتر نیز همگی در پی جمع آوری سی دی های مفید و آموزشی در راستای تحقق این امر مهم بوده  و هستند .در مدرسه ی مطلوب مسئولین مدرسه توجه زیادی به  احساسات و عواطف کارکنان مدرسه داشته و باعث خلاقیّت و مشارکت و ابتکار عمل و دگرگونی آن ها شده و افراد نیز به تبعیّت از مدیر و معاون با یکدیگر به راحتی ارتباط بر قرار نموده و همه ی کارکنان هوش و حواس خود را به نزدیک شدن به اهداف آموزشی و درسی مدرسه معطوف می کنند.

در مدرسه ی مطلوب مسئولان مدرسه از روش های نوین تدریس آگاه بوده و در جلسات آموزشی خود انواع روشهای نوین تدریس را ارائه و در اختیار همکاران قرار داده و در جاهایی نیز در کلاس حضور یافته و در امر تدریس همگام با معلم در رفع  مسائل و مشکلات درسی و اخلاقی دانش آموزان همکاری لازم را به عمل آورده و می آورند.

مدرسه مطلوب مدرسه ای است که به تمامی نیازهای دانش آموزان  از قبیل آموزش ،اخلاق و تربیت ،تفریح و... توجه داشته تا دانش آموزان آن مدرسه با عشق و علاقه راهی آن مدرسه شوند.

وجود وسایل کمک آموزشی در مدرسه- استفاده از تجارب و هم فکری اولیاء- استفاده از وسایل سمعی و بصری مناسب- طربناک کردن محیط آموزشی – در نظر گرفتن تفاوتهای فردی معلمان و دانش آموزان- ایجاد محیطی سرشار از شادی وتلاش و حرکت به صورت دو جانبه – ایجاد انگیزه در فراگیر جهت تقویت بنیه آموزشی – احساس  وظیفه و مکلف شدن مسئولان مدرسه –پویا و با نشاط بودن و صمیمیّت بدون ریاکه حرف اول در هر مدرسه مطلوب است- نداشتن انتظارات بی مورد از استعدادهای موجود در آن مدرسه – داشتن ارتباط نزدیک و تنگاتنگ به خانه و اولیاء دانش آموزان- گشودن و باز گذاشتن دروازه های ابتکار و خلاقیت به روی دانش آموزان و معلمان – داشتن امکانات کافی برای تدریس و آزمایش- اولویت دادن به معلم و کار آن و پشتیبانی کردن مسئولان مدرسه از معلم – داشتن و فراهم کردن حداقل امکانات ورزشی مناسب – به ظرفیت های معلمان اهمیت داده شود. اینها مواردی بود که به نظر من اگر در مدرسه اجرا شود می تواند مدرسه ای مطلوب قرار گیرد و شرایط کارکردن بهتری را برای تمامی همکاران فراهم آورد.

برای پاسخ  دهی به این سؤال که آیا می توان با آموزش های دیروز و در مدارس امروز و برای فردا تربیت هایی را داشته باشیم باید با زبان بسیار ساده بگویم خیر. چون پر واضح است که آموزش سنتی دیروز جوابگوی نسل امروز نیست. باعنایت به سخن بزرگان که فرزندان هر نسل را از نظر فکری جلو تر از والدین میدانند، نمی توان با آموزش دیروز که از نظر علمی عقب تر است  تربیت کرد . آموزگار جهت تربیت دانش آموزان امروز برای نسل فردا ، می بایست هماهنگ با علم روز پیش برود و به همه علوم احاطه داشته باشد تا حداقل بتواند جوابگوی سؤالات دانش آموزان در کلاس باشد. البته در این رابطه باید این را نیز مدّ نظر قرار داد که با توجه به زیاد شدن وسایل خطرناکی برای بچه ها از قبیل ماهواره و موبایل و فیلمهای خشن و... آموزشهای تربیتی دیروز جوابگوی دانش آموزان امروز نیست بلکه باید با نظارت و هماهنگی و برنامه ریزی از طرف والدین و مدارس جهت رشد و بر طرف شدن نیاز آنان همکاری و همفکری کرد . لازم به ذکر می باشد که ما باید این را نیز بدانیم که همه ی آموزش های دیروز مردود نمی باشند بلکه بسیاری از آنان تجربه های مفید و ارزشمند ی را در اختیار ما قرار داده اند اما باید برای تطابق با نیازهای روز مجهز به فناوری های روز شد.

در دنباله ی پاسخ به این سؤال باید اول هدف را نیز مشخص کرد . چون سیستم آموزش و پرورش ما تاکنون چندین بار دچار تغییر و تحول شده است. ما باید در طرح های 5 ساله ی خود این را در رأس امور خود قرار دهیم که در مورد آموزش و پرورش می خواهیم به کجا برسیم و چه کار کنیم ؟

اگر در مورد این اصل (به کجا برسیم و چه کار کنیم) توجه ویژه ای شود آنوقت خیلی از مشکلات موجود در جامعه خود به خود حل می شود ولی اگر توجه نشود مشکلات همچنان باقی می ماند و تازه به حجم آن نیز اضافه می گردد. برای مثال :طرح کار در مدرسه متوسطه که چند سالی برقرار بود ولی بعداً متوجه شدند غلط است و یا همین دوره ی پیش دانشگاهی که اکنون پابرجاست ولی قرار شد که از نظام آموزش و پرورش حذف گردد.

در آخر این را توضیح دهم که باید برای نتیجه گرفتن ، آموزش ها را به روز کنیم . دوره های کار آموزی برای آموزگاران بگذاریم که نیاز امروز وفردا را از نظر آموزشی و علمی جوابگوباشد. %  

در رابطه با این مبحث که آیا اعتقاد به تغییر داریم یا نه و اگر اعتقاد به تغییر داریم معنا و مفهوم آن چیست؟باید این رابگویم که تنها چیزی که ثابت مانده تغییر است ، در صورتی که تغییر و تحول نشانه ی بالندگی است به شرطی که درست هدایت شود و سلیقه ای نباشد و با جامعه همخوانی داشته باشد . ما در جهانی زندگی می کنیم که با سرعت در حال تغییر و تحول و تکامل  است .چنانچه همسو وهمگام با این تغییرات پیش نرویم مسلماً از قافله ی پیشرفتِ ترقی و کاروان علم و اندیشه و تحول جا خواهیم ماند .

به عبارت دیگر باید بگویم که تغییر و تحول لازم و ملزوم یکدیگراند. با تحول بی نظیر در علم در چند دهه ی گذشته ، اتکا به روش ها و آموزشهای قدیم و عدم تغییر در روشها ، برنامه ریزیها ، امکانات و محتوای درسی، توانمندی آموزشی معلمان رشد لازم را نمی یابد . به طور مثال در قرن بیست و یکم قرن انفجار علم و در حالیکه در تمامی مدارس دنیا  دانش آموزان به صورت مجازی تحصیل می کنند و در دنیای بدون مرز به تحقیق و تفحص می پردازند. در اطاق سمعی و بصری آموزشگاه، کامپیوتری برای کار فراگیران یا معلمان وجود ندارد.

در اینجا به زبان ساده ای می توان تعبیر و معنا و مفهوم آن را نیز بیان کرد. تغییر یعنی تنوع و پیشرفت و ارتقاء به درجات بالاتر ، یعنی کشف راههای جدید پشرفت .

طبیعت، دنیا و همه با تغییر زنده اند .زندگی آب که خودش به تنهایی منبع پاکیزگی است و همه چیز زنده بودنش به آب بستگی دارد با یک جاماندن و تغییر نکردن می گندد و از بین می رود.پس تغییر وقتی خوب است که سازنده و باهدف باشد، به جا، سنجیده و باآگاهانه و با برنامه باشد ولی در غیر این صورت باعث سردرگمی و بی نظمی می شود. تغییر خوب و سازنده مانند یک تولد دوباره است، از نوشروع کردن، رفع کمّی ها و کاستی های قبل و ایجاد فرصت های جدید.

بله، تغییر در هر زمینه ای مخصوصاً آموزش که برای دانش آموز و معلم مفید باشد بسیار خوب است . حال این تغییرات می تواند در برنامه های آموزشی ، کتاب های درسی، تشویق در یادگیری و تغییرات رفتاری و اخلاقی نیز خلاصه شود.

پس ماباید سعی کنیم تک بعدی حرکت نکنیم منظور اینکه در مدرسه تنها یک بعد آموزش را در نظر نگیریم ، بلکه همه ی موارد می تواند زمینه ای مناسب برای آموزش بهتر باشد. %

در پاسخ به این سؤال که برای اینکه به روز باشیم باید چگونه باشیم ، به نظر من جهت به روز بودن باید مطالعه را سرلوحه زندگی خویش قرار دهیم و خود را به شیوه ها و برنامه ها و نرم افزار های جدید مجهز کنیم و همپای نیازهای واقعی دانش آموزان پیش برویم .البته رسیدگی به وضعیت همه جانبه ی معلمان کمک شایانی است. تا آنها به روز باشند و فرصت به روز شدن را پیدا کنند . از دیگر عوامل به روز شدن می توان به کلاسهای ضمن خدمت با اساتید مجرب را نیز عنوان کرد.

جهت به روز شدن باید تلاش کرد تا کلاس های آموزشی در زمان مناسب برگزار شود  و برای تربیت نیروهای کار آمد تلاش بیشتری کرد. باید دروس در مدارس به روز باشد. از نظر تربیت دانش آموزان تلاش بیشتری انجام گیرد البته با ارائه  راهکارهای جدیدتر. چنانچه مواردی که برای آموزش نوین  نیاز است از طرف مسئولین و افراد با تجربه به اجرا گذاشته شود در آن وقت هم همکاران و هم دانش آموزان به هدف نهایی خواهند رسید.

در دنباله ی پاسخ به این سؤال می توان به موارد فوق نیز اشاره ای کرد.

·          آشنایی با انواع بیماری های روحی و روانی و جسمی و عواقب آنها و تأثیرشان دریادگیری .

·          آشنایی با خلقیات و استعدادهای افراد.

·          با مطالعه و مقایسه ی خود با روش های آموزشی وپرورشی دنیا.

·          فرصت پژوهش برای معلمین .

·          رشد توانمندی معلمین با برگزاری کلاسهای ضمن خدمت مطلوب با بهره گیری از استادان مناسب.

·          آشنایی معلمین با دنیای بدون مرز و چگونگی بهره گیری از کتابخانه های مجازی.

·          رفع نیازهای معیشتی معلمین (در این صورت معلم باخیال آسوده به مطالعه و تحقیق و به روز نمودن دانش خود می پردازد).

·          بهبود در نظام مدیریتی  وتربیت دانش آموزان مبتکر و خلاق. %

در رابطه با این سؤال که به نظر شما مهمترن نیاز دانش آموزان چیست و چگونه نیاز سنجی می کنید. برای پاسخ به این سؤال باید بگویم که مهمترین نیاز امروزی دانش آموزان؛ روش چگونه زندگی کردن است و در ادامه دیده شدن و مورد توجه قرار گرفتن می باشد ، زیرامی خواهند نیازهای روحی و معنویشان رفع و در جهت نیازهای مطلوب قدم بردارند، پس رشد  تحصیلی را در محیطی شاد و بدور از دغدغه  و برای اجرای برنامه های تفریحی و اردویی و تغذیه ی مناسب می خواهند . آنها را باید دقیق و صحیح شناخت و قدم برای رفع نیاز برداشت.

نکته ی دیگر اینکه باید امروزه دانش آموزان مانند گذشته نیستند که شناخت و هدف آنها از تحصیل فقط توانایی خواندن و نوشتن باشد. بلکه باید انگیزه و نیز شناخت کافی از اهداف مدرسه آمدن و تحصیل کردن را بدانند و اما نیاز بعدی آنها روشی است که در مدارس برای رساندن دانش آموزان به هدفشان می باشد .این روشها باید سازگار بازمان تحصیل و توقعات وسطح فرهنگ و دانش خانواده و محیط زندگیشان  باشد و بتواند توجه او را جلب کند و نیازش را برآورده سازد تا در ذهن او خلاء به وجود نیاید که باعث بی رغبتی و بی میلی دانش آموزان به تحصیل شود.

نیاز سنجی فراگیران احتیاج به هیچ روشی ندارد، چرا که فراگیران در سخنان و دل نوشته های خود از نیازهای خودسخن می رانند. از جمله نیازهای آنان از نظر آموزشی :

·          نیاز به فضای شاد و دل انگیز مبتنی برقانون مندی و قانون مداری.

·          داشتن آزمایشگاه و وسایل آزمایشی مناسب.

·          تفویض مسئولیت های اجتماعی  به فراگیران و تعویض این مسئولیتها به صورت دوره ای .

·          اهمیت به تفاوتهای فردی فراگیران ، توجه به دانش آموزان پیشرفتی.

·          برپایی کارگاههای آموزشی در مدارس .

·          وجود کامپیوتر مخصوص فراگیران ، اتصال آن به اینترنت جهت انجام تحقیق وپژوهش .

·          فرصت فکر کردن به دانش آموزان.

·          شناخت خانواده ها و درک مشکلات خانوادگی آنان و در کل اجازه ی صحبت کردن و گفتن درد ودل را به دانش آموز دهیم و به حرفهایش گوش دهیم و بهاء دهیم . در این مورد آمار دانش آموزان در کلاس نقش به سزایی را ایفا می کند.

·          محبت کردن پدر و مادر ها به فرزندان که امروزه  کم رنگ تر شده است.

·          زیاد تر کردن درس تربیت بدنی در مدارس .

مبحث آخر که در مورد مهم ترین دستور برای جلسه ی شورای آموزگاران چیست، برای پاسخ دهی به این سؤال بنده اشاره ای به چندین مورد دارم که مهمترین آنها عبارتند از :

·          کلیه ی آموزگاران روش های آموزشی  و تربیتی خود را در اختیار دیگران قرار دهند.

·          بعد از برقرار کردن روش های آموزشی و تربیتی خود را در اختیار دیگر همکاران ، ببینیم که باز خورد آنان در این موارد چیست؟

·          طرح مشکل رفتاری و انضباتی و ارائه  ی راه حل .

·          مطرح کردن روش های ابتکاری در مورد تشویق و تنبیه و شیوههای مطلوب آموزشی.

·          چگونگی تقویت استعدادها وبررسی نقاط قوت و ضعف دانش آموزان و همراه با داشتن امکانات لازم.

·          بررسی  مشکلات معلمان و رسیدگی به آنها .

·          توجه به خواسته های معلمان البته از نظر آموزشی و پرورشی آن هم به جا و مفید.

·          دعوت از افرادی که از نظر بار علمی و تجربه از دیگران بهتر بوده و خواستن از آنان برای در اختیار قرار دادن بهترین روشها و شیوه های نوین تدریس.

·          در اختیار دادن زمان مشخص در هر جلسه برای یکایک  همکاران . با توجه به تعداد جلسات در طول سال تحصیلی و بازگو کردن روشهای آموزشی و پرورشی مربوط به کلاس خود و باز خورد و تبادل نظر دیگر  همکاران با او .

·          حداکثر قرار دادن  توان برای بهبود و ارتقاء کیفیت آموزشی هر آموزشگاه توسط مدیر و دیگر اعضای آن مدرسه.

در پایان از کلیه ی همکاران عزیز و گرامی اعم از برادر و خواهر و همین طور والدین عزیز خواهان و خواستارم که در این سال جدید بنابرگفته ی رهبرمعظم انقلاب که سال همت مضاعف ، کار مضاعف نامگذاری شده است، همگی دست در دست هم دهیم به مهر تا ایران عزیز اسلامی را آباد کنیم . مخصوصاً در عرصه ی علم ودانش و فرهنگ .

امید است برآیندجملات فوق بتواند پاسخ مناسبی برای سؤالات شما مدیریت محترم اداره ی آموز و پرورش شهرستان نجف آباد جناب آقای یزدان پناهی بوده باشد و حداقل رضایت همکاران عزیز و گرامی را فراهم کرده باشد.

قصور ما را ببخشید.

داود خرّمی معاون آموزشی دبستان شهید جلالی شهرستان نجف آباد

فرودین ماه 1389