جزوه پدافند غیر عامل
دفاع هميشه با آلات قهريه نيست، با مشت نيست، با تفنگ نيست. گاهي دفاع با فهميدن است ، گاهي دفاع با زبان است.
«مقام معظم رهبري»
دانه باشي مرغكانت بر چنند غنچه باشي كودكانت بر كنند
دانه پنهان كن، بكلي دام شو غنچه پنهان كن، گياه بام شو
هر كه داد او حسن خود را در مَرْاد صد قضاي بد سوي او رو نهاد
مولوي دفتر اول مثنوي
پدافند غير عامل يعني چه ؟
پدافند مخالف كلمه آفند است ، آفند به معني حمله و پدافند به معني دفاع است
دفاع بر دو نوع است؟ 1- دفاع عامل (خطرساز) 2- دفاع غير عامل (بي خطر)
دفاع عامل : دفاعي كه با سلاحهاي جنگي صورت ميگيرد دفاع عامل همراه با درگيري و جنگ باشد اين نوع دفاع وظيفه ذاتي نيروهاي مسلّح است.
دفاع غير عامل: (پدافند غير عامل) : انسان بدون سلاح و مهمات جنگي دفاع ميكند. مانند: مهندسي فرهنگي در قبال تهاجم فرهنگي
تعريف پدافند غير عامل : مجموعه اقداماتي كه بدون استفاده از سلاح و درگيري ميتوان انجام داد تا از تلفات جاني به افراد، صدمه و زيان اقتصادي به تجهيزات ، تأسيسات نظامي و غير نظامي كشور جلوگيري نمود، يا آن ها را به حداقل كاهش داد.
تعريف پدافند غير عامل از نظر مجمع تشخيص مصلحت نظام :
مجموعه اقدام هاي غير مسلحانهاي كه موجب افزايش بازدارندگي، كاهش آسيبپذيري، تداوم فعاليتهاي ضروري - ارتقاي پايداري ملي و تسهيل مديريت بحران در مقابل تهديد ها و اقدامات نظامي دشمن ميشود.
اهداف پدافند غير عامل :
1- بالا بردن توان دفاع عمومي كشور (زمينه سازي) براي مقاومت پايدار
2- افزايش آستانه مقاومت مردمي در برابر تهاجم دشمن و حفظ جان انسانها
3- كاهش قابليت و توانايي سامانههاي شناسايي، هدف يابي و دقت هدف گيري تسليحات آفندي دشمن
4- حفظ سرمايههاي كلان ملي كشور و تأمين نيازهاي حياتي جامعه در زمان بحران
5- حفظ توان كشور جهت ادامه فعاليتها و تداوم عمليات توليد و خدمات رساني در زمان جنگ
6- سلب آزادي و ابتكار عمل از دشمن و ايجاد شرايط سخت و دشوار براي وي در عمليات
7- تحميل هزينه بيشتر از طريق وادار نمودن وي به تلف نمودن منابع محدود خود بر روي اهداف كاذب و فريبنده
8- توزيع ثروت جمعيت و سرمايههاي ملي در كل فضاي سرزمين كشور از طريق اعمال سياست تمركز زدايي آمايش سرزميني و پراكندگي زير ساختهاي كليدي (نيروگاهي ، پالايشگاه، صنعتي، نظامي، غذايي، آبرساني)
اهميت پدافند غير عامل
1- سوره انفال آيه 60
وَ اعدوالهم ماستطعتم من قوه و مِن رباط الخيل تُرْهُبون به عدوالله وعدوّكم و آخرين مِن دونِهِم لا تعلمو نَهُمُ اللهُ يَعْلَمُهُمْ و ما تنفقوا مِن شيءٍ في سبيل اللهِ يُوَفِّ اَليكمُ و اَنْتُمْ لا تُظلمون
و در برابر آنان (دشمنان) هر چه مي توانيد از نيرو و اسبان ذخيره و آماده سازيد تا با اين تداركات دشمنان خدا و دشمن خودتان و دشمناني كه شما نمي شناسيد و خدا آنها را مي شناسد بترسانيد و هر چيزي در راه خدا انفاق كنيد پاداشش به خود شما بر ميگردد و به شما ظلم و ستم نمي شود.
نكات
الف – همواره امكان برخورد منافع و وقوع جنگ وجود دارد
ب – اسبهاي ورزيده شايد اشاره به نقش دستگاههاي ارتباطي امروز ميباشد.
ج- دشمنان دين، دشمنان خدا هستند
د- هميشه در بين خود مسلمانان منافقيني هستند كه بُحران آفرين هستند
هـ- تهيه و توان اين نيروها مستلزم هزينه است و هزينه كردن در اين راه انفاق است (نفق) پر كردن خلا ما و سوراخ ها در جامعه
2- سوره مائده آيه 32
« ... وَ مَن احياها فكانّما اَحيا الناسَ جَميعاً»
هر كه كسي را زنده بدارد (از مرگ نجات بدهند) مانند آن است كه همهي مردم را زنده نگه داشته است.
پدافند غير عامل موجب زنده ماندن و حفظ بقاي نيروي انساني كه با ارزشترين سرمايه و موجوديت ملي و اصلي كشور است مي باشد. اگر نگاهي به جنگها و حوادث بكنيم مهمترين نكته آن تلفات انساني است. بزرگترين زيان اجتماعي در يك جامعه تلفات انساني است.
3- سورهي انبياء آيه 80
«وَ عَلَّمْناهُ صنعةَ لبوسٍ لَكُم لِتُحصِنكُمْ منْ بأسِكُمْ فَهلُ انتم شاكرون»
و به او (داوود) فن زره بافي را براي شما تعليم داديم تا شما را از آسيب همديگر در امان بداريد آيا شما شاكريد؟ حاليتونه؟
پدافند غير عامل دستور و توصيه ي حق تعالي است.
4- پيامبر گرامي اسلامي (ص) فرمودند: هر كس تجاوز آب يا آتش را از گروهي از مسلمين برگرداند بهشت بر او واجب ميشود.
شايد اشاره هم به بحرانهاي طبيعي و هم غير طبيعي باشد.
5- پدافند غير عامل باعث حفظ و ادامه فعاليت مراكز حياتي و حساس اقتصادي – ارتباطي – نظامي و مراكز علمي و فرهنگي ميگردد.
6- پدافند غير عامل احساس وظيفه و هم گرايي، همدردي، نزديكي دلها و تأليف قلوب را در پي دارد و باعث ايجاد تأثيرات روحي و رواني مثبت در بين عموم جامعه مي شود
7- دفاع غير عامل سادهتر و سهل الوصول تر از دفاع عامل است و با خودكفايي و عدم وابستگي و استقلال كشور موافق تر است.
تعاريف و اصطلاحات :
مراكز حياتي: مراكزي كه در صورت انهدام كل يا قسمتي از آنها موجب بروز بحران، آسيب و صدمات جدي و مخاطره آميز در نظام سياسي و هدايت و كنترل و فرماندهي، توليدي، ارتباطي، و دفاعي با تأثير گذاري در سراسر كشور گردد مثل صدا و سيما
مراكز حساس مراكزي كه در صورت انهدام كل يا قسمتي از آن موجب بروز بحران آسيب و صدمات قابل توجه در نظام سياسي هدايت و كنترل و فرماندهي با سطح تأثير گذاري منطقهاي در كشور ميشود مثل نيروگاهها قطع برق – سدها
مراكز مهم : مراكزي كه در صورت انهدام كل يا قسمتي از آن ها موجب بروز آسيب و و صدمات حدود با سطح تأثير گذاري محل مي شود. مثل دكل مخابرات
فلج سازي استراتژيك: وضعيتي كه دولت در سطح سياسي ، نظامي امكان انجام هر گونه اقدامي براي جبران خسارتها – تعيير طرحها و فراهم نمودن ضد حمله را از دست ميدهد.
قابليت بقا : توانايي نيروهاي مسلح و غير مسلح يك كشور به نحوي كه در مقابل حمله استقامت كرده و ضمن تحمل آن قادر باشند به نحو مؤثر به وظايف خود عمل كنند.
نقطه آسيب پذير: هدف آسيب پذيري كه قطر آن از 400 متر كمتر باشد مثل پل، انبار مهمات، پست فشار قوي و ...
منطقه آسيب پذير: هدف آسيب پذيري كه قطر آن بيش از 400 متر باشد مثل پايگاه هوايي پايگاه موشكي مجتمع بزرگ صنعتي – پالايشگاه – نيروگاه
هدف نرم: هدفي كه در مقابل موج انفجار ، حرارت، امواج راديواكتيو ناشي از انفجار هستهاي فاقد حفاظ ايمني باشد.
هدف سخت: هدفي كه در مقابل موج انفجار – حرارت يا امواج راديواكتيو ناشي از انفجارات هستهاي از ايمني برخوردار باشد.
استحكامات : ايجاد هر گونه حفاظ كه در مقابل اصابت مستقيم بمب – راكت ، موشك، گلوله و توپخانه مقاومت نموده و مانع صدمه رسيدن به نمرات و يا تجهيزات گردد.
پدافند غير عامل همواره هفت سوال اساسي در استراتژي بقاء را پيش روي خود دارد؟
1- چگونه در شناسايي سامانههاي تجسسي، آشكارسازي و شناسايي دشمن قرار نگيريم (چگونه ديده نشويم)
2- چگونه در تيررس سلاحهاي دشمن قرار نگيريم؟
3- چگونه از اصابت گلوله، بمب و موشك به تأسيسات و تجهيزات و نيروي انساني جلوگيري كنيم؟
4- چگونه مانع نفوذ گلوله بمب و موشك در هدف شويم؟
5- چگونه مقدار خسارت و تلفات به تأسيسات ، تجهيزات و نيروي انساني راكاهش دهيم؟
6- چگونه از جمعيت مردم غير نظامي ساكن در شهرها و نيروهاي انساني در مراكز حياتي، حساس و مهم حفاظت نموده و از كشته شدن و افزايش تلفات جلوگيري كنيم.
7- در صورت آسيب ديدن تأسيسات ، تجهيزات و نيروي انساني، چگونه خود را احياء نموده و به فعاليتها عمليات و خدمات ادامه دهيم؟
پس از تجزيه و تحليل اين هفت سوال به 9 اصل اساسي در پدافند غير عامل خواهيم رسيد:
1- مكان يابي: انتخاب بهترين و مطلوبترين نقطه و محل استقرار بطوري كه پنهان و مخفي نمودن نيروي انساني وسايل، تجهيزات و فعاليتها را به بهترين وجه امكان پذير سازد.
اهميت مكان يابي: الف - مهمترين اقدام پدافند غير عامل كاهش آسيب پذيري مراكز حياتي و حساس به حساب ميآيد. ب- نياز به تسليحات پدافندي را تقليل ميدهد .ج- صرفه جويي قابل توجهي را در حفظ سرمايههاي ملي به دنبال دارد. د- ابتكار عمل را از دشمن ميگيرد.
2- استتار: همرنگ و هم شكل كردن تأسيسات و تجهيزات با محيط اطراف است شامل الف – مخفي سازي توسط پوششهاي فيزيكي مثل تور استتار ب- همگون سازي : استفاده از وسايل در اطراف و بالاي شي به طوري كه هدف جزيي از زمينه گردد مثل استفاده از شاخ و برگ درختان ج- مدل سازي : تغيير قيافهي هدف و استفاده از تجهيزات كاذب و فريبنده در فاصلهي منطقي از هدف مثل تغيير شكل نفر بر نظامي به ساختمان مسكوني
3- اختفاء يا پنهان كاري : كليه اقداماتي كه مانع از قرار گرفتن تأسيسات و تجهيزات در ديد دشمن گرديده و يا تشخيص تأسيسات و تجهيزات و انجام فعاليتهاي خاص را براي او غير ممكن و مشكل ميسازد. الف: ايجاد تأسيسات در اعماق زمين و در دل كوهها ب: استفاده مناسب از عوارض زمين و احداث تأسيسات در محلي كه به سهولت قابل تشخيص نباشد. ج- غير عادي و غير مهم جلوه دادن تأسيسات با جدول بندي، درخت كاري و گسترش ساختمانهاي اداري و مسكوني و خدماتي د: نشان ندادن نماي خارجي تأسيسات حياتي و حساس در رسانههاي عمومي هـ: عدم درج آگهي در جرايد به گونهاي كه وقوع فعاليت مهمي در محدوده زماني و موقعيت جغرافيايي خاص را مشخص نمايد.
4- فريب : مجموعه اقداماتي كه به طور كلي موجب گمراهي دشمن ميشود و او را در تشخيص هدف و هدف گيري با شك و ترديد مواجه نمايد. مثل استفاده از ماكتهاي فريبنده
5- پوشش : پنهان سازي و حفاظت تأسيسات ، تجهيزات و نيروي انساني در برابر ديد و تير دشمن مثل پوششهاي ضد بازتاب راداري كه باعث اختلال در ديد راداري ميشود (امواج راديويي را پراكنده ميكند).
6- پراكندگي: گسترش ، باز، و پخش نمودن و تمركز زدايي نيروها، تجهيزات ، تأسيسات يا فعاليتهاي خودي به منظور تقليل آسيب پذيري آن ها در مقابل تهديدات به طوري كه مجموعهاي از آن ها هدف واحدي را تشكيل ندهند.(همهي تخممرغها را در يك سبد نگذاريد)
7- تفرقه و جابجايي: جداسازي و جابجايي تجهيزات ارزشمند و حساس قابل حمل از يك نقطه به نقطهاي ديگر جهت كاهش شناسايي و آسيب پذيري اين اهداف مثل انتقال هواپيماهاي مسافربري به فرودگاههاي دورتر از برد سلاح هاي دشمن
8- مقاوم سازي و استحكامات : ايجاد هر گونه حفاظ كه در مقابل اصابت مستقيم بمب، راكت، موشك ، گلوله، توپخانه، خمپاره، يا تركش آنها مقاومت نموده مانع صدمه رسيدن به نفرات و يا تجهيزات گردد. مثل ساخت نيروگاهها در عمق زمين و با لايههاي بتوني، تصفيه خانه آب
9- اعلام خبر: آگاهي و هشدار به نيروهاي خودي مبني بر اين كه عمليات تعرضي دشمن نزديك ميباشد، تجهيزات و وسائل اعلام خبر شامل رادار، ديده باني بصري، آژير، پيام ها، آگهيهاي هشدار دهنده از طريق رسانههاي گروهي
تهيه و تنظيم : كميته ي پدافند غير عامل/ آموزش ابتدایی
مديريت آموزش و پرورش نجف آباد
بنر شعار آموزش ابتدایی اداره کل آموزش و پرورش استان اصفهان